Περίληψη

Η ΔΕΔ 829/2026 απέρριψε προσφυγή ξενοδοχειακής εταιρείας για παροχή κατοικίας σε εποχικούς εργαζόμενους. Μάθετε πότε η παραχώρηση κατοικίας δεν είναι παροχή σε είδος και τι τεκμηρίωση χρειάζεστε για να προστατευτείτε σε φορολογικό έλεγχο.

Ένα από τα πιο συχνά αμφισβητούμενα θέματα στον φορολογικό έλεγχο επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στον τουριστικό κλάδο, είναι η μεταχείριση της δαπάνης ενοικίασης κατοικιών για εργαζόμενους. Η πρόσφατη απόφαση 829/2026 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ έρχεται να ξεκαθαρίσει για ποιον λόγο η επίκληση εγκυκλίων ¹ ΠΟΛ 1219/2014² Ε.2035/2023 δεν αρκεί από μόνη της — και τι χρειάζεται να αποδείξει μια επιχείρηση για να γλιτώσει τον χαρακτηρισμό παροχής σε είδος.

Το Ιστορικό της Υπόθεσης

Μια ξενοδοχειακή ανώνυμη εταιρεία με έδρα στο Ηράκλειο Κρήτης και δραστηριότητα στη Σαντορίνη ελέγχθηκε για τα φορολογικά έτη 2022 και 2023. Ο φορολογικός έλεγχος διαπίστωσε λογιστικές διαφορές και δεν αναγνώρισε, μεταξύ άλλων, δαπάνες ύψους 23.900 ευρώ για το 2022 και 24.900 ευρώ για το 2023, που αφορούσαν παραχώρηση μισθωμένων κατοικιών σε εργαζόμενους. Ο έλεγχος τις χαρακτήρισε παροχή σε είδος, μειώνοντας την αναγνωριζόμενη ζημιά της εταιρείας.

Η εταιρεία άσκησε ενδικοφανή προσφυγή ενώπιον της ΔΕΔ, επικαλούμενη ότι η παροχή κατοικίας σε εποχικούς εργαζόμενους σε τόπο εκτός έδρας εξυπηρετεί αποκλειστικά επιχειρηματικές ανάγκες και δεν εμπίπτει στο άρθρο 13 παρ. 5 του ν. 4172/2013.

Τι Λέει ο Νόμος

O Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος ορίζει ρητά ότι η παραχώρηση κατοικίας σε εργαζόμενο από νομικό πρόσωπο, για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα εντός φορολογικού έτους, συνιστά παροχή σε είδος ³άρθρο 13 παρ. 5 του Ν. 4172/2013. Η αξία αυτής αποτιμάται στο μίσθωμα που καταβάλλει η επιχείρηση στον εκμισθωτή ή, σε περίπτωση ιδιόκτητης κατοικίας, σε ποσοστό 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου.

Η διάταξη αυτή, ωστόσο, έχει εξαιρέσεις. Σύμφωνα με την ΠΟΛ 1219/2014 και την Εγκύκλιο Ε.2035/2023 της ΑΑΔΕ, δεν θεωρείται παροχή σε είδος η παραχώρηση καταλύματος σε εργαζόμενο λόγω πρόσκαιρης μετακίνησής του σε άλλη εγκατάσταση του εργοδότη, για ορισμένο χρόνο και στο πλαίσιο της εργασίας του. Τέτοιες περιπτώσεις αποτελούν η κάλυψη εποχικών αναγκών, η αντικατάσταση υπαλλήλου που απουσιάζει λόγω ασθένειας ή άδειας μητρότητας, και η μετακίνηση σε εργοτάξιο ή υποκατάστημα για συγκεκριμένο διάστημα.

Ποιοι ήταν οι Λόγοι Απόρριψης της Προσφυγής

Η ΔΕΔ απέρριψε την προσφυγή και επικύρωσε τις πράξεις ελέγχου, για έναν βασικό λόγο: αποδεικτικό κενό. Συγκεκριμένα, η εταιρεία δεν κατάφερε να τεκμηριώσει τα εξής:

1. Πρώτον, ποιοι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι διέμεναν στις κατοικίες. Δεν υπήρχε κατάσταση με ονόματα, αριθμούς συμβάσεων ή άλλα στοιχεία. Ο έλεγχος το ζήτησε ρητά και δεν το έλαβε.
2. Δεύτερον, το χρονικό διάστημα διαμονής. Η απουσία συγκεκριμένης τεκμηρίωσης καθιστά αδύνατο να αποδειχθεί ο πρόσκαιρος χαρακτήρας της παραχώρησης.
3. Τρίτον, ο σύνδεσμος με συγκεκριμένη επαγγελματική εγκατάσταση. Δεν αποδείχθηκε ότι η παραχώρηση αφορούσε μετακίνηση σε αναγνωρισμένο υποκατάστημα ή εγκατάσταση εκτός έδρας.

Το γεγονός ότι η εταιρεία λειτουργεί ξενοδοχείο σε νησί, χιλιόμετρα μακριά από την έδρα της, και απασχολεί εποχικό προσωπικό, δεν αρκεί από μόνο του. Η ΔΕΔ έκρινε ότι η παροχή φαίνεται να έχει σταθερό χαρακτήρα, χωρίς τεκμηριωμένο ορίζοντα και χωρίς σαφή προσδιορισμό αποδεκτών. Επιπλέον, η ΔΕΔ επισήμανε ότι οι ερμηνευτικές εγκύκλιοι είναι δεσμευτικές για τη φορολογική διοίκηση, αλλά η επίκλησή τους από τον φορολογούμενο δεν αρκεί καθώς, ο φορολογούμενος φέρει το βάρος απόδειξης κατά την ενδικοφανή προσφυγή ⁴άρθρο 77 του ν. 5104/2024. Αν δεν προσκομίσει λοιπόν τα κατάλληλα αποδεικτικά στοιχεία, η προσφυγή απορρίπτεται.

Τι Πρέπει να Κάνει Μια Επιχείρηση για να Προστατευθεί

Οι επιχειρήσεις που παρέχουν κατοικία σε εργαζόμενους, ειδικά στον τουριστικό κλάδο, οφείλουν να τηρούν συγκεκριμένο αρχείο τεκμηρίωσης. Αυτό δεν είναι απλώς καλή πρακτική, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για να υπερασπιστούν τη φορολογική τους θέση σε έναν έλεγχο.

Καταρχάς, πρέπει να τηρείται κατάσταση εργαζομένων που κάνουν χρήση των κατοικιών, με ονόματα, ΑΦΜ και χρονικό διάστημα διαμονής. Στη συνέχεια, το χρονικό διάστημα χρήσης πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένες περιόδους εποχικής απασχόλησης ή με σαφή επιχειρηματική ανάγκη. Τα ενοικιαστήρια συμβόλαια πρέπει να διατηρούνται στον φάκελο του ελέγχου, μαζί με τις μισθοδοτικές καταστάσεις που να αναφέρουν τη θέση εργασίας και τον τόπο παροχής εργασίας. Τέλος, αν η δαπάνη δεν χαρακτηριστεί παροχή σε είδος και δεν εμφανιστεί στις βεβαιώσεις αποδοχών, η εταιρεία πρέπει να έχει τεκμηριωμένη νομική βάση για αυτή την επιλογή.

Εάν δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να χαρακτηριστεί η παροχή ως παροχή σε είδος, να εμφανιστεί στις βεβαιώσεις αποδοχών και να εκπέσει ως έξοδο μισθοδοσίας σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν. 4172/2013, όπως διευκρινίστηκε με την ΠΟΛ 1113/2015. Αυτή η διαδρομή είναι καθαρή, νόμιμη και αποτρέπει τον κίνδυνο μελλοντικής αναμόρφωσης.

Η Σημασία της Απόφασης για Ξενοδόχους και Εποχικές Επιχειρήσεις

Η υπόθεση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις που λειτουργούν σε νησιωτικές ή απομακρυσμένες περιοχές και απασχολούν εποχικό προσωπικό. Ο ισχυρισμός ότι οι κατοικίες παρέχονται για επιχειρηματικούς λόγους δεν είναι άστοχος — αλλά πρέπει να αποδεικνύεται, όχι απλώς να λέγεται. Η ΔΕΔ δεν απέρριψε το νομικό επιχείρημα. Απέρριψε την έλλειψη αποδεικτικού υλικού. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη: σημαίνει ότι η ίδια υπόθεση, με κατάλληλη τεκμηρίωση, θα μπορούσε να έχει διαφορετική κατάληξη.

Ερωτήσεις και Απαντήσεις