Ενίσχυση δικηγορικής ύλης
Λογιστική και φορολογική αντιμετώπιση της νέας δικηγορικής ύλης του Ν. 5095/2024
Η ψήφιση του Νόμου 5095/2024 έφερε σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των νομικών και δικηγόρων αλλά και στον τρόπο με τον οποίο οι λογιστές καλούμαστε να διαχειριστούμε τις πράξεις τους. Η μεταφορά ύλης από τα δικαστήρια προς τους δικηγόρους, όπως η έκδοση κληρονομητηρίων, οι συναινετικές διαζεύξεις και οι εγγραφές προσημειώσεων, δεν αποτελεί μόνο μια προσπάθεια επιτάχυνσης της δικαιοσύνης αλλά και μια νέα φορολογική πρόκληση. Είναι απαραίτητο για κάθε επαγγελματία να κατανοήσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνται αυτές οι αμοιβές, ώστε να αποφευχθούν λάθη που μπορεί να οδηγήσουν σε πρόστιμα ή άσκοπη γραφειοκρατία. Η φορολογική διοίκηση, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για διευκρινίσεις, εξέδωσε σχετική εγκύκλιο 1Ε.2085/2025, η οποία έριχνε φως σε σκοτεινά σημεία που αφορούν την έκδοση παραστατικών και την απόδοση των φόρων, κάτι το οποίο ο νομοθέτης τακτοποίησε με νέα νομοθεσία 2N. 3080/2025.
Φορολογία εισοδήματος και ο συντελεστής ΦΠΑ
Η φορολογική αντιμετώπιση της αποζημίωσης για τη νέα δικηγορική ύλη δεν ακολουθεί τους γενικούς κανόνες της παροχής υπηρεσιών, αλλά μια ειδική εξαίρεση που θέσπισε η πολιτεία. Ο νομοθέτης επέλεξε να εξομοιώσει την αποζημίωση αυτή με την “εκλογική αποζημίωση” 3άρθρο 108 του Π.Δ. 26/2012. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος θεωρεί πως ο δικηγόρος επιτελεί ένα δημόσιο λειτούργημα για την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων, και ως εκ τούτου, η αμοιβή του δεν πρέπει να επιβαρύνεται με φόρους που θα μείωναν το τελικό ποσό που φτάνει στην τσέπη του.
Γιατί δεν επιβάλλεται Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ)
Παρόλο που οι δικηγόροι υπάγονται κανονικά στο καθεστώς ΦΠΑ για τις υπηρεσίες τους, οι συγκεκριμένες πράξεις της νέας ύλης (όπως τα κληρονομητήρια και οι προσημειώσεις) αποτελούν εξαίρεση. Με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ 4Ε.2085/2025 η φορολογική Αρχή ορίζει ρητά ότι η αποζημίωση αυτή δεν επιβαρύνεται με ΦΠΑ. Η λογική πίσω από αυτό είναι ότι η πληρωμή καταβάλλεται από το δημόσιο (μέσω του ΤΑΧΔΙΚ) ως αποζημίωση για εκτέλεση δικαστηριακής ύλης και όχι ως κλασική εμπορική συναλλαγή. Έτσι, το ποσό που ορίζεται στη σχετική υπουργική απόφαση είναι “καθαρό” και ο επαγγελματίας δεν χρειάζεται να αποδώσει φόρο 24% επί αυτού, ούτε να τον εισπράξει από τον πολίτη ή το κράτος.
Η απαλλαγή από τον Φόρο Εισοδήματος
Το πιο ευνοϊκό κομμάτι της ρύθμισης αφορά τον φόρο εισοδήματος. Σύμφωνα με τις πρόσφατες τροποποιήσεις στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, η αποζημίωση για τη νέα δικηγορική ύλη είναι αφορολόγητη. Αυτό σημαίνει ότι τα ποσά αυτά δεν προστίθενται στα υπόλοιπα έσοδα του δικηγόρου για να φορολογηθούν με την κλίμακα των ελεύθερων επαγγελματιών. Παρόλα αυτά, τα έσοδα αυτά πρέπει να δηλωθούν κανονικά, αλλά σε ειδικούς κωδικούς που αφορούν εισοδήματα που εξαιρούνται από τον φόρο, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τις αποζημιώσεις των δικαστικών αντιπροσώπων στις εκλογές.
Πώς γίνεται η καταχώριση στα βιβλία και το MyData
Παρά το γεγονός ότι τα ποσά είναι αφορολόγητα και χωρίς ΦΠΑ, η υποχρέωση για διαφάνεια παραμένει. Ο δικηγόρος δεν εκδίδει Απόδειξη Παροχής Υπηρεσιών (ΑΠΥ), καθώς το έγγραφο καταβολής αποζημίωσης από τον φορέα (Δικηγορικοί Σύλλογοι) επέχει θέση παραστατικού. Στα λογιστικά βιβλία, η εγγραφή γίνεται σε στήλη “αφορολόγητων εσόδων χωρίς ΦΠΑ”. Στο MyData, η διαβίβαση γίνεται συνήθως από τον φορέα που πληρώνει (με αυτοτιμολόγηση) ή από τον ίδιο τον δικηγόρο ως “έσοδο που δεν εκδίδεται παραστατικό”, χρησιμοποιώντας τον κατάλληλο χαρακτηρισμό (π.χ. απαλλαγή ΦΠΑ βάσει άρθρου 27 ή ειδικής διάταξης). Είναι σημαντικό να υπάρχει αυτή η εγγραφή, ώστε να συμφωνεί το τραπεζικό υπόλοιπο με τη λογιστική εικόνα του γραφείου.
Η απαλλαγή από την υποχρέωση έκδοσης παραστατικού
Ίσως η πιο σημαντική καινοτομία που εισάγει ο Νόμος 3080/2025, όπως επιβεβαιώθηκε και από τις ανακοινώσεις των δικηγορικών συλλόγων, είναι η μη υποχρέωση έκδοσης φορολογικού παραστατικού για τις συγκεκριμένες αποζημιώσεις. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο δικηγόρος δεν χρειάζεται να εκδώσει Απόδειξη Παροχής Υπηρεσιών για το ποσό της αποζημίωσης που εισπράττει. Η δικαιολογητική βάση για την είσπραξη του ποσού και την εγγραφή στα βιβλία είναι η ίδια η απόφαση ή το έγγραφο της πληρωμής. Ωστόσο, η μη υποχρέωση έκδοσης παραστατικού από τον δικηγόρο, δεν σημαίνει και απουσία υποχρέωσης ενημέρωσης των βιβλίων, κάτι που απαιτεί προσοχή από τον λογιστή.
Πρακτικές συμβουλές για την οργάνωση του γραφείου
Κάθε δικηγορικό γραφείο οφείλει να τηρεί ένα οργανωμένο αρχείο με τις πράξεις και τις αντίστοιχες πληρωμές. Παρόλο που η γραφειοκρατία μειώθηκε στο κομμάτι της έκδοσης αποδείξεων, η ανάγκη για ακριβή παρακολούθηση των εσόδων παραμένει επιτακτική. Ο λογιστής πρέπει να ενημερώνεται άμεσα για κάθε είσπραξη που αφορά τη νέα δικηγορική ύλη, ώστε να προβαίνει στις απαραίτητες λογιστικές εγγραφές εγκαίρως. Η σωστή κατηγοριοποίηση των εσόδων αυτών θα βοηθήσει στην ορθή συμπλήρωση του εντύπου Ε3 και στην αποφυγή μελλοντικών διευκρινίσεων προς τις φορολογικές αρχές. Η συνεργασία μεταξύ δικηγόρου και λογιστή είναι το κλειδί για να αξιοποιηθούν οι ευνοϊκές ρυθμίσεις του νόμου χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα με την ΑΑΔΕ.
Είσαι Δικηγόρος;
Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας για οποιαδήποτε απορία έχετε ή να κλείσετε ένα ραντεβού στο ημερολόγιο για συμβουλευτική ή για την ανάληψη της επιχείρησης σας από το γραφείο μας
