Η δοκιμαστική περίοδος είναι το «πρώτο κεφάλαιο» κάθε εργασιακής σχέσης. Ο εργοδότης αξιολογεί αν ο εργαζόμενος ανταποκρίνεται στη θέση και ο εργαζόμενος αν η θέση του ταιριάζει. Παρ’ όλα αυτά, γεννά συχνά απορίες: πόσο μπορεί να διαρκέσει, τι πληρώνεται αν η συνεργασία τελειώσει νωρίς και τι σχέση έχει με την αποζημίωση απόλυσης.

Δοκιμαστική περίοδος: διάρκεια και όροι

Συμβάσεις αορίστου χρόνου. Ο εργοδότης μπορεί να συμφωνήσει με τον εργαζόμενο δοκιμαστική περίοδο έως έξι (6) μηνών . Το όριο είναι ανώτατο και όχι υποχρεωτικό, οπότε μπορεί να συμφωνηθεί και μικρότερη διάρκεια, ή και καθόλου.

Συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Η δοκιμαστική περίοδος πρέπει να είναι ανάλογη της συνολικής διάρκειας της σύμβασης και δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα τέταρτο (1/4) της συνολικής περιόδου απασχόλησης, με ανώτατο όριο τους έξι μήνες. Για παράδειγμα, σε σύμβαση 8 μηνών η δοκιμή δεν μπορεί να ξεπεράσει τους 2 μήνες. Αν η σύμβαση ανανεωθεί για την ίδια θέση και τα ίδια καθήκοντα, δεν επιτρέπεται νέα δοκιμαστική περίοδος.

Αν η δοκιμή είναι επιτυχής, η σχέση συνεχίζεται κανονικά ως σύμβαση αορίστου χρόνου και ο χρόνος της δοκιμής δεν «χάνεται». Ο χρόνος αυτός προσμετράται στους πρώτους δώδεκα (12) μήνες της απασχόλησης.

Συμβουλή: Η δοκιμαστική περίοδος πρέπει να προβλέπεται ρητά και εγγράφως στη σύμβαση ή στη δήλωση πρόσληψης. Αν δεν έχει συμφωνηθεί, δεν «υπονοείται».

Αυτοδίκαιη λύση σύμβασης σε περίπτωση μη επιτυχούς δοκιμής

Όταν ο εργοδότης κρίνει ότι η δοκιμή δεν ήταν επιτυχής, η σύμβαση λύνεται αυτοδικαίως, δηλαδή χωρίς τα τυπικά βήματα και τις συνέπειες μιας κανονικής καταγγελίας. Δεν απαιτείται προειδοποίηση και δεν οφείλεται αποζημίωση απόλυσης. Η λύση προϋποθέτει νόμιμα συμφωνημένη δοκιμή και πρέπει να γίνει εντός της δοκιμαστικής περιόδου. Εξακολουθεί να υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο αν συνιστά κατάχρηση δικαιώματος ή αντίκειται σε απαγορευτικές διατάξεις (π.χ. διακρίσεις ή προστασία μητρότητας).

Η λύση δεν σημαίνει απώλεια των δεδουλευμένων. Ο εργαζόμενος δικαιούται:

• Τις δεδουλευμένες αποδοχές μέχρι την ημέρα λύσης.
• Αναλογία Δώρων Εορτών (Χριστουγέννων και Πάσχα, ανάλογα με την περίοδο απασχόλησης).
• Αναλογία αποδοχών και επιδόματος αδείας για τον χρόνο που εργάστηκε και δεν απέκτησε ή δεν χρησιμοποίησε άδεια.

Ο λογιστικός υπολογισμός πρέπει να γίνεται με ακρίβεια, γιατί τυχόν παραλείψεις γεννούν διαφορές αποδοχών.

Διαδικασία και προθεσμίες στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ

Η λύση της δοκιμαστικής περιόδου πρέπει να δηλωθεί ηλεκτρονικά. Ο εργοδότης οφείλει να αναγγείλει στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ ¹ άρθρο 330 Π.Δ. 62/2025 , μεταξύ άλλων, την αυτοδίκαιη λύση της δοκιμαστικής περιόδου το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες από την ημέρα λύσης.

Η σχέση με την αποζημίωση απόλυσης: το κρίσιμο όριο του 12μήνου

Εδώ υπάρχει η μεγαλύτερη σύγχυση. Ο γενικός κανόνας ²άρθρο 336 του Π.Δ. 62/2025 ορίζει ότι η σύμβαση αορίστου χρόνου μπορεί να καταγγελθεί χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση απόλυσης κατά τους πρώτους δώδεκα (12) μήνες, εκτός αν άλλο συμφωνήσουν τα μέρη.

Με απλά λόγια αποζημίhωση απόλυσης δεν οφείλεται αν η σύμβαση καταγγελθεί εντός του πρώτου 12μήνου, είτε υπήρξε δοκιμαστική περίοδος είτε όχι. Το δικαίωμα αποζημίωσης θεμελιώνεται μετά τη συμπλήρωση ενός έτους υπηρεσίας. Προσοχή όμως καθώς το «χωρίς αποζημίωση» δεν σημαίνει «χωρίς όρια». Η καταγγελία μπορεί να είναι άκυρη αν είναι καταχρηστική ή αντίκειται σε ειδικές προστασίες. Παράδειγμα είναι η απόλυση επειδή ο εργαζόμενος ζήτησε ή έλαβε άδεια, πήρε κάποια αναρρωτική κλπ.

5. Πρακτικά tips

Για εργοδότες και HR:

• Συμφωνήστε εγγράφως τη δοκιμαστική περίοδο και τη διάρκειά της πριν την έναρξη της εργασίας.
• Τηρήστε το ανώτατο όριο (6 μήνες ή 1/4 στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου).
• Καταγράψτε την αξιολόγηση με συγκεκριμένα, αντικειμενικά κριτήρια.
• Δηλώστε στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ εντός 4 εργάσιμων ημερών και φυλάξτε το αποδεικτικό.
• Εξοφλήστε δεδουλευμένα, αναλογία δώρων και άδειας κατά τη λύση.
• Αποφύγετε αποφάσεις που συνδέονται με εγκυμοσύνη, άδειες ή προστατευόμενες ιδιότητες.

Για εργαζομένους:

• Ζητήστε αντίγραφο της σύμβασης και της δήλωσης πρόσληψης.
• Ελέγξτε αν και πώς προβλέπεται η δοκιμαστική περίοδος.
• Ζητήστε ενημέρωση για τα οικονομικά σας δικαιώματα κατά τη λύση και ελέγξτε το εκκαθαριστικό σημείωμα.
• Κρατήστε κάθε σχετική επικοινωνία και αποδείξεις.
• Αν θεωρείτε ότι η λύση ήταν καταχρηστική, αναζητήστε νομική συμβουλή άμεσα, γιατί οι προθεσμίες είναι κρίσιμες.

Ο Κώδικας Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025) θέτει καθαρό πλαίσιο: δοκιμή έως 6 μήνες (ή 1/4 στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου), αυτοδίκαιη λύση χωρίς αποζημίωση σε περίπτωση αποτυχίας, υποχρέωση δήλωσης στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ εντός 4 εργάσιμων ημερών και αποζημίωση απόλυσης μόνο μετά τον πρώτο χρόνο. Η σωστή τεκμηρίωση και η έγκαιρη τήρηση των διαδικασιών προστατεύουν και τα δύο μέρη.