Προσαύξησεις και ασφαλιστικές κρατήσεις
Τι αλλάζει με το άρθρο 41 του ν. 5184/2025 και την εγκύκλιο e-ΕΦΚΑ 8/2025
Μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που δέχομαι από εργοδότες και εργαζομένους αφορά τις προσαύξησεις μισθού: νυχτερινά επιδόματα, αμοιβές για εργασία Κυριακής ή αργιών, υπερεργασία, νόμιμες και παράνομες υπερωρίες. Η ερώτηση είναι πάντα η ίδια: «Γίνονται κρατήσεις;»
Η απάντηση, μετά το άρθρο 41 του νόμου 5184/2025 και την εγκύκλιο e-ΕΦΚΑ 8/2025, είναι ξεκάθαρη — και ταυτόχρονα συχνά παρεξηγημένη: Δεν γίνονται ασφαλιστικές κρατήσεις. Όμως υπάρχει φορολογική επιβάρυνση. Ας δούμε τι ακριβώς σημαίνει αυτό στην πράξη.
Οι διατάξεις του άρθρου 41 του ν. 5184/2025
Ο νόμος 5184/2025 αποσαφηνίζει το καθεστώς των πρόσθετων αμοιβών και προσαυξήσεων που καταβάλλονται σε μισθωτούς, κατοχυρώνοντας νομοθετικά μία θέση που παλαιότερα αντιμετωπιζόταν με ασάφεια: οι προσαυξήσεις αυτές δεν αποτελούν ασφαλιστέες αποδοχές για τον υπολογισμό των εισφορών του e-ΕΦΚΑ.
Αυτό σημαίνει ότι ούτε ο εργαζόμενος ούτε ο εργοδότης καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές επί των ποσών αυτών. Δεν υπολογίζεται δηλαδή ο συντελεστής εισφοράς εργαζομένου (13,87%) ούτε ο συντελεστής εισφοράς εργοδότη (22,29%) επί της προσαύξησης.
Τι διευκρινίζει η εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ 8/2025
Η εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ 8/2025 έρχεται να εφαρμόσει και να επεξηγήσει τη νομοθετική πρόβλεψη στην καθημερινή πρακτική. Συγκεκριμένα, παρέχει οδηγίες στις αρμόδιες υπηρεσίες σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των προσαυξήσεων κατά τη διαδικασία υπολογισμού, αναγγελίας και καταβολής εισφορών.
Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι:
- Οι προσαυξήσεις αναγράφονται στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση (ΑΠΔ) αλλά δεν περιλαμβάνονται στη βάση υπολογισμού των εισφορών.
- Δεν γεννάται υποχρέωση ασφαλιστικών κρατήσεων ούτε για παλαιές ούτε για νέες προσαυξήσεις, εφόσον εντάσσονται στις κατηγορίες που ορίζει ο νόμος.
- Οι εργοδότες δεν θα αντιμετωπίσουν βεβαίωση εισφορών για τα ποσά αυτά εφόσον ακολουθούν την ορθή διαδικασία υποβολής.
Ποιες προσαυξήσεις αφορά η ρύθμιση
Η ρύθμιση καλύπτει τις κλασικές κατηγορίες πρόσθετων αμοιβών του ιδιωτικού τομέα, όπως:
Νυχτερινή εργασία: Προσαύξηση 25% επί της ωριαίας αμοιβής για κάθε ώρα απασχόλησης μεταξύ 22:00 και 06:00.
Εργασία Κυριακής και αργιών: Προσαύξηση 75% ή, ανάλογα με την περίπτωση, διπλάσια αμοιβή.
Υπερεργασία: Το πρώτο «μπλοκ» ωρών πέραν του κανονικού ωραρίου που δεν έχουν χαρακτήρα νόμιμης υπερωρίας.
Νόμιμες υπερωρίες: Ώρες που εγκρίνονται από τον ΣΕΠΕ και αμείβονται με προσαύξηση 40% ή 60% ανάλογα με την ώρα.
Σε όλες αυτές τις κατηγορίες, το επιπλέον ποσό που λαμβάνει ο εργαζόμενος πέρα από τον κανονικό μισθό δεν υπολογίζεται ως βάση για ασφαλιστικές κρατήσεις.
Παραδείγματα υπολογισμού
Παράδειγμα 1 – Νυχτερινή Εργασία
Παράδειγμα 2 – Υπερωρίες
Εργαζόμενος με νυχτερινή εργασία
Έστω υπάλληλος με μηνιαίο μισθό 1.000 € που εργάστηκε 40 ώρες νυχτερινά τον μήνα.
Υπολογισμός νυχτερινής προσαύξησης: Ωριαία αμοιβή: 1.000 € ÷ 173,33 ≈ 5,77 € Νυχτερινή προσαύξηση (25%): 5,77 × 25% × 40 ώρες ≈ 57,70 €
Ασφαλιστικές κρατήσεις:
- Επί βασικού μισθού (1.000 €): Εισφορά εργαζομένου 138,70 €, εργοδότη 222,90 €
- Επί προσαύξησης (57,70 €): 0 € για εργαζόμενο και εργοδότη
Φορολογική επιβάρυνση: Το σύνολο (1.057,70 €) εισάγεται στο εκκαθαριστικό του εργαζομένου ως εισόδημα από μισθωτή εργασία και φορολογείται βάσει της κλίμακας εισοδήματος (9% έως 44%).
Ίδιος μισθός 1.000 €, 10 ώρες νόμιμης υπερωρίας με προσαύξηση 40%.
Αμοιβή υπερωριών: 10 × 5,77 × 1,40 = 80,78 €
- Ωρομίσθιο για τις 10 ώρες: 57,70 €
- Προσαύξηση (40%): 23,08 €
Ασφαλιστικές κρατήσεις:
- Επί της κανονικής ωρομισθίου (57,70 €): Κανονικά
- Επί της προσαύξησης (23,08 €): 0 €
Η διαφορά είναι κρίσιμη: μόνο η προσαύξηση εξαιρείται, όχι ολόκληρο το ποσό της υπερωρίας.
Η βασική παρεξήγηση: «Δεν πληρώνω τίποτα»
Η πιο συχνή παρανόηση που συναντώ είναι η εξής: Μαθαίνει κάποιος ότι «δε γίνονται κρατήσεις» και υποθέτει ότι το ποσό δεν έχει καμία επιβάρυνση. Αυτό είναι λάθος. Η προσαύξηση παρά το γεγονός ότι δεν μπαίνει στο εισόδημα επί του οποίου θα υπολογιστούν οι ασφαλιστικές εισφορές, θεωρείται φορολογητέο εισόδημα και εμφανίζεται κανονικά στις βεβαιώσεις αποδοχών και στη φορολογική δήλωση του εργαζομένου.
Αν είστε εργοδότης και επεξεργάζεστε μισθοδοσία με προσαυξήσεις, εδώ είναι τι πρέπει να ελέγξετε:
Στην ΑΠΔ: Τα ποσά των προσαυξήσεων καταχωρούνται με τους ορθούς κωδικούς, ώστε να μην εντάσσονται στις ασφαλιστέες αποδοχές.
Στη μισθοδοσία: Το εκκαθαριστικό σημείωμα του εργαζομένου πρέπει να διακρίνει σαφώς τον βασικό μισθό από τις προσαυξήσεις, με ανάλογη παρατήρηση για τις κρατήσεις.
Στη λογιστική: Οι προσαυξήσεις καταχωρούνται κανονικά ως δαπάνη μισθοδοσίας, αναγνωρίζονται φορολογικά και δεν δημιουργούν πρόβλημα έκπτωσης όταν καταβληθούν μέσω τραπέζης.
Συχνές ερωτήσεις
Ισχύει το ίδιο και για προσαυξήσεις που δόθηκαν αναδρομικά;
Ναι, εφόσον εντάσσονται στις κατηγορίες που ορίζει ο νόμος. Ο εργοδότης θα πρέπει να υποβάλει διορθωτικές ΑΠΔ αν χρειαστεί.
Αφορά και τους αυτοαπασχολούμενους;
Όχι. Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τις σχέσεις εξαρτημένης εργασίας. Για ελεύθερους επαγγελματίες ισχύουν διαφορετικοί κανόνες
Τι γίνεται αν ο λογιστής μου είχε υπολογίσει λάθος εισφορές στο παρελθόν;
Εξετάζεται κατά περίπτωση. Σε πολλές περιπτώσεις είναι δυνατή η επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών, μέσω αίτησης στον e-ΕΦΚΑ.
Χρειάζεται να φαίνονται οι προσαυξήσεις στη βεβαίωση αποδοχών;
Ναι, υποχρεωτικά. Η βεβαίωση πρέπει να αποτυπώνει ακριβώς το σύνολο των αποδοχών, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων, που θα δηλωθούν στη φορολογική αρχή.
Το άρθρο 41 του ν. 5184/2025 σε συνδυασμό με την εγκύκλιο e-ΕΦΚΑ 8/2025 φέρνει σαφήνεια σε ένα ζήτημα που ταλαιπωρούσε εργοδότες και λογιστές για χρόνια. Η βασική αρχή είναι απλή: οι προσαυξήσεις δεν βαρύνουν με ασφαλιστικές κρατήσεις, αλλά φορολογούνται κανονικά ως εισόδημα από μισθωτή εργασία.
Αν έχετε απορίες σχετικά με τη μισθοδοσία της επιχείρησής σας, την ορθή διαδικασία υποβολής ΑΠΔ ή τη φορολογική αντιμετώπιση των προσαυξήσεων, επικοινωνήστε μαζί μου για εξατομικευμένη συμβουλή.
