Δεν είναι κρυφό ότι το Ιδιωτικό Χρέος προς το Δημόσιο και προς το Χρηματοοικονομικό σύστημα στην Ελλάδα αποτελεί ένα αγκάθι για το σύνολο της οικονομίας. Ιδιαίτερα όμως, για το μέσο νοικοκυριό και επιχείρηση, τα συσσωρευμένα χρέη αποτελούν την αρχή μιας επικίνδυνης δίνης, έως του σημείου όπου ο οφειλέτης αδυνατεί να τα αποπληρώσει ή να τα εξυπηρετήσει.

Ο κίνδυνος της μην αποπληρωμής του χρέους ενός προσώπου ή μιας επιχείρησης μπορεί να μην είναι ορατός βραχυπρόθεσμα, στο εγγύς μέλλον όμως, ο οφειλέτης κινδυνεύει με δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, κατασχέσεις λογαριασμών ή/και δικαστικές διαμάχες οι οποίες εκτός του χαμένου χρόνου, κοστίζουν σε χρήμα.

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών αποτελεί εξωδικαστική διαδικασία ρύθμισης χρηματικών οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς, το Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης. Αποτελεί ένα εργαλείο για τη διαμόρφωση μιας βιώσιμης πρότασης εξυπηρέτησης και αποπληρωμής του χρέους και παρέχει τη δυνατότητα αναδιάρθρωσης των οφειλών και αποπληρωμής τους σε μεγάλο αριθμό δόσεων

Τι ακριβώς είναι ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως το βασικό θεσμικό εργαλείο για τη διαχείριση και ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων πολιτών και επιχειρήσεων προς τις τράπεζες, το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς. Αποτελεί μια θεσμοθετημένη διαδικασία που δίνει τη δυνατότητα σε υπερχρεωμένα φυσικά και νομικά πρόσωπα να επιτύχουν μια συνολική και βιώσιμη διευθέτηση των οφειλών τους, εκτός της δικαστικής οδού.

Παρά τα πλεονεκτήματα που προσφέρει, το ερώτημα που απασχολεί μεγάλο αριθμό οφειλετών παραμένει επίκαιρο: Είναι πραγματικά συμφέρουσα η ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή μήπως ελλοχεύουν κίνδυνοι, δυσκολίες και δεσμεύσεις που ενδέχεται να μην είναι αρχικά εμφανείς;

Ειδικά για το έτος 2025, η διαδικασία του εξωδικαστικού έχει υποστεί σημαντικές τροποποιήσεις. Από τη μία πλευρά, έχουν θεσπιστεί μέτρα για την απλοποίηση της, με στόχο την ταχύτερη και πιο αποτελεσματική εξυπηρέτηση των αιτούντων. Από την άλλη, έχουν ενταθεί οι προϋποθέσεις και οι έλεγχοι, καθιστώντας τη διαδικασία αυστηρότερη και απαιτώντας μεγαλύτερη συνέπεια και διαφάνεια από τους ενδιαφερόμενους. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται και εγκρίνονται οι αιτήσεις ρύθμισης, με άμεσες συνέπειες για τους οφειλέτες.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στον Εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμιση οφειλών

Δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών έχουν όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, εφόσον οι συνολικές τους οφειλές — είτε είναι ληξιπρόθεσμες, είτε βρίσκονται σε καθεστώς κανονικής εξυπηρέτησης — υπερβαίνουν το ποσό των 10.000 ευρώ. Απαραίτητη προϋπόθεση για την υποβολή της αίτησης είναι να τεκμηριώνεται με κατάλληλα στοιχεία ότι η οικονομική τους κατάσταση έχει επιδεινωθεί σε ποσοστό τουλάχιστον 20%.

Επιπλέον, το δικαίωμα υπαγωγής στη διαδικασία παρέχεται και σε εκείνα τα πρόσωπα που έχουν επιφορτιστεί με οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, οι οποίες προέρχονται από επιχειρήσεις που έχουν παύσει τη λειτουργία τους και στις οποίες τα πρόσωπα αυτά έχουν με οποιονδήποτε τρόπο διαδεχθεί ή κληρονομήσει τις αντίστοιχες υποχρεώσεις.

Πως γίνεται η διαδικασία

Η αίτηση για ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών είναι μια εκούσια διαδικασία και γίνεται με πρωτοβουλία ή του οφειλέτη είτε των χρηματοδοτικών φορέων (ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, Τράπεζες, funds). Η υποβολή αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα είναι δωρεάν και δεν υπάρχουν τέλη που να σχετίζονται με την καταχώριση της αίτησης ή τη χρήση του συστήματος. Ο οφειλέτης εισέρχεται στην πλατφόρμα με τους κωδικούς taxisnet και στη συνέχεια κάνει την όλη διαδικασία που απαιτείτε μέσω της πλατφόρμας.

Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία είναι αυτοποιημένη, απαιτεί τη σωστή προετοιμασία των οικονομικών στοιχείων. Αυτό συχνά απαιτεί τη βοήθεια ενός επαγγελματία, ούτως ώστε να είναι βιώσιμη η όλη διαδικασία στη συνέχεια. Η συμβουλή ενός Δικηγόρου, όπου ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να συμβουλέψει σε πολύπλοκες διαδικασίες (ειδικά σε περιπτώσεις μεγάλων χρεών) η/και ενός Οικονομικού Σύμβουλου ή Λογιστή ο οποίος θα εκτιμήσει το ύψος των χρεών και τη σωστή προετοιμασία της αίτησης, είναι πολλές φορές χρήσιμη.

Αφού ολοκληρωθεί η αίτηση μέσω της πλατφόρμας, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, τον πλούτο και την περιουσία του, το σύστημα δίνει μια αυτοματοποιημένη πρόταση, την οποία θα πρέπει να αποδεχθούν οι χρηματοδοτικοί φορείς ή να την απορρίψουν (μέσω ψηφοφορίας).

Σε περίπτωση αποδοχής της αυτοματοποιημένης πρότασης ρύθμισης από τους χρηματοδοτικούς φορείς, η πρόταση αυτή γίνεται υποχρεωτικά αποδεκτή και από το Δημόσιο και υπογράφεται η σχετική σύμβαση.

Σε περίπτωση μη αποδοχής της πρότασης, οι θεσμικοί φορείς (τις περισσότερες φορές) προχωρούν σε αντιπρόταση.

Σε κάθε περίπτωση, οι προτάσεις και αντιπροτάσεις των συμβαλλόμενων δεν είναι δεσμευτικές αν δε γίνουν αποδεκτές και δεν υπογραφεί σχετική σύμβαση.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών αποτελεί ένα πάρα πολύ καλό εργαλείο για κάποιον ο οποίος θέλει να ρυθμίσει τις οφειλές του και σταδιακά να επανέλθει σε μια “οικονομική” κανονικότητα. Παρόλα αυτά όπως κάθε εργαλείο μαζί με τα πλεονεκτήματά του έχει και μειονεκτήματα ανάλογα με τον τρόπο χρήσης του.

Μερικά από τα οφέλη είναι:

• Αναστολή των μέτρων ατομικής και συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη (πχ πλειστηριασμοί και κατασχέσεις) εφόσον τηρείται η ρύθμιση.
• Έκδοση αποδεικτικού φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας.
• Ρύθμιση των δανείων που έχουν εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.
• Έως 240 δόσεις για αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης και έως 420 δόσεις προς χρηματοπιστωτικούς φορείς.
• Δυνατότητα διαγραφής βασικής οφειλής, τόκων, προστίμων & προσαυξήσεων.
• Μερική διαγραφή χρέους ενώ αποφεύγεται η προσφυγή σε δικαστικές λύσεις υπό την προϋπόθεση απόδειξης πραγματικής οικονομικής αδυναμίας από την πλευρά του οφειλέτη, των συνοφειλετών καθώς και των εγγυητών.

Πάρα τα οφέλη του εξωδικαστικού μηχανισμού, υπάρχουν μειονεκτήματα από τη χρήση του όπως:

• Δεν εγκρίνονται όλες οι αιτήσεις καθώς αυτό εξαρτάται από την οικονομική κατάσταση, τα εισοδήματα και την αξία περιουσίας του αιτούντος.
• Αυστηρά Κριτήρια Βιωσιμότητας Αν δεν πληρείτε τις προϋποθέσεις (π.χ. μηδενικό εισόδημα ή πολύ μεγάλη περιουσία), η αίτηση θα απορριφθεί.
• 3. Απαιτούνται Εγγυήσεις και Ενυπόθηκες Συμφωνίες ειδικά για υψηλές οφειλές.
• Ενδεχόμενη “Μαύρη Λίστα” (Τειρεσίας) Αν δεν τηρηθεί η ρύθμιση, ο οφειλέτης κινδυνεύει με αναφορά στον Τειρεσία και απώλεια της ρύθμισης.
• Απώλεια Περιουσίας αν Δεν Τηρηθεί η Ρύθμιση αν διακοπεί η πληρωμή, ο πιστωτής μπορεί να κινήσει άμεσα κατασχέσεις ή πλειστηριασμούς.